Adıyaman`da, 2005 yılında hayata geçirilen KÖYDES Projesi kapsamındaki çalışmalar değerlendirildi. Adıyaman Valisi Ramazan Sodan başkanlığında gerçekleştirilen KÖYDES değerlendirme toplantısına Vali Yardımcısı Ümit Şeref Kayacan, kaymakamlar ile İl Özel İdare Genel Sekreteri Ahmet Kırılmaz da katıldı.

Vali Sodan, KÖYDES projesi kapsamında il genelinde 2009 yılında yapılan çalışmalar ile ilgili kaymakamlardan bilgi alarak son durumu değerlendirdi. Sodan, `2009 yılı KÖYDES programı kapsamında ilimize tahsis edilen; 6 milyon 784 bin TL ödenekle 28 yol ve sanat yapısı projesi ile 40 içme suyu projesi olmak üzere 68 asli proje programlandı. Ayrıca, asli işlerin ihale kırımlarından artan ödenekle 1 yol ek projesi ve 2 içme suyu ek projesi olmak üzere toplam 3 ek iş programa alındı.` dedi.

Vali Ramazan Sodan, 2009 yılında 68 asli proje ile 3 ek proje olmak üzere toplam 71 projenin gerçekleştirildiğini belirterek, `Genel olarak 5 yılda 71 milyon 114 bin 300 TL KÖYDES ödeneğiyle ilimizde 582 asli proje iş ile 416 ek proje iş olmak üzere, toplam 998 proje gerçekleştirildi. Bu projelerden 936`si bitirilerek hizmete verildi. 62 işin ise yapımı devam etmektedir.` dedi.

Amacı, susuz veya suyu yetersiz köy ve bağlılarının sağlıklı ve yeterli içme suyuna kavuşturulması ile köy yollarının kalite ve standartlarının yükseltilmesi için uygulanmakta olan Köylerin Altyapısının Desteklenmesi (KÖYDES) Projesine ait ödeneğin iller bazında dağılımı, kullandırılması, izlenmesi ve denetimine ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.

2. Kapsam

Bu Karar kapsamında, İstanbul ve Kocaeli haricindeki illerde, köy muhtarlıkları ve bunlara bağlı yerleşimlerin aşağıda belirtilen konulardaki projeleri desteklenir;

a) Susuz köy ve bağlıları başta olmak üzere içme suyu projeleri

b) Köy yollarının kalite ve standartlarının yükseltilmesine yönelik yol projeleri

c) Mülga Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nden (KHGM) il özel idarelerine devredilen projeler

d) Yukarıda belirtilen yatırımlarla ilişkili bakım ve onarım projeleri

Köy kanalizasyon projeleri, Karar kapsamı dışında olup, bu projelere ait yatırım ödeneklerinin İl Özel İdaresi bütçesinden karşılanması esastır.

BELDES(Belediyelerin Altyapısının Desteklenmesinin Projesi) in amacı, nüfusu 10.000’nin altında bulunan belediyelerin (büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyeleri dahil olmak üzere) alt yapı ihtiyaçlarının giderilmesi ve bu belediyeler tarafından sunulan mahalli müşterek nitelikli hizmetlerin kalite ve standartlarının yükseltilmesidir.

II. Kapsam

Bu Karar; nüfusu 10.000’nin altında bulunan belediyelerin içme suyu ve yol altyapıları konusundaki yapım, tesis geliştirme, bakım-onarım gibi yatırımlarının yapılması ve bu amaçla ihtiyaç duyulacak demir, çimento, boru ve benzeri malzemelerin temini ile şebekeli içmesuyu tesisi bulunmayan belediyelere İller Bankası Genel Müdürlüğü tarafından içmesuyu tesisi yapımını kapsar.

Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı kırsal kalkınma projeleri olarak gösterilen Köydes ve Beldes, sayesinde her yerin yol ve içme suyu gibi en temel altyapı hizmetlerine kavuşması hedefleniyor. Köydes, Yüksek Planlama Kurulu`nun ilke kararları doğrultusunda, İçişleri Bakanlığı`nın koordinesinde, Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı ve taşradaki vali, vali yardımcısı, kaymakam, il genel meclisi üyeleri, köy muhtarları ve halkın işbirliğiyle gerçekleştiriliyor.

İçişleri Bakanlığı`nın verilerine göre Köydes Projesi kapsamında 2005 yılında 200 milyon YTL, 2006 yılında 2 milyar YTL, 2007 yılında 2 milyar YTL ve 2008 yılında ise 500 milyon YTL olmak üzere toplam 4,7 milyar YTL ödenek tahsis aktarıldı. En yüksek ödeneği sırasıyla Diyarbakır, Şanlıurfa, Ordu, Trabzon, Samsun ve Van alırken; bakanlığın 2009 bütçesinden projeler için yine 2 milyar YTL`nin üzerinde kaynak aktarılacak.

Harcanan para ile şimdiye kadar suyu bulunmayan 3 bin 420 köy ve bağlısına şebekeli içme suyu tesisi yapıldı. İçme suyu yetersiz 22 bin 312 köyde içme suyu tesisleri yenilendi. Ayrıca 49 bin 582 kilometresi stabilize, 29 bin 404 kilometresi birinci kat asfalt, 32 bin 456 kilometresi de ikinci kat asfalt olmak üzere toplam 61 bin 860 kilometre asfalt yol yapıldı. Bin 251 kilometre beton yol, bin 330 kilometre ham yol, 5 bin 267 kilometre tesviye, 11 bin 13 kilometre onarım gerçekleşti. 20 bin 87 menfez ve 723 köprü de tamamlandı.

BELDES`e 300 MİLYON YTL

Beldes Projesi kapsamında ise 2007 yılında nüfusu 10 binin altında bulunan 2 bin 507 belediyeye 300 milyon YTL ödenek gönderildi. Ayrıca şebekeli içme suyu tesisi bulunmayan belediyelerin içme suyu tesislerinin yapımı için Maliye Bakanlığı bütçesinden toplam 33,5 milyon YTL tutarındaki ilave ödenek İller Bankası Genel Müdürlüğü`ne aktarılarak içme suyu tesislerinin yapımına başlandı.

2008 yılı yatırım programında yer alan 300 milyon YTL tutarındaki ödeneğin 250 milyon YTL`si 2 bin 539 belediyeye, 30 milyon YTL`si ise şebekeli içme suyu tesisi yapımı İller Bankası Genel Müdürlüğü`nce gerçekleştirilecek olan 14 belediyeye ayrıldı. Kalan 20 milyon YTL ödenek ise acil durumlar için kullanılacak.

Uygulamalar sonucunda 12 milyon 199 bin 148 metrekare kilit taşı, bin 598 kilometre asfalt yol, bin 297 kilometre stabilize yol, 99,7 kilometre beton yol, 10 bin 8 metreküp taş duvar, 60 köprü, bin 416 menfez yapıldı. İçme suyu sektöründe ise; 341 yeni tesis, 231 tesis geliştirme, 93 de bakım onarım olmak üzere toplam 665 belediyede içme suyu çalışması yapıldı.

Ankara

BELDES projesi kapsamında bu yıl 2 bin 539 belediyeye, toplam 250 milyon YTL kaynak ayrıldı. Nüfusu 10 binin altında daha çok da küçük çaplı büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinden oluşan bu gruba aktarılan kaynak; içmesuyu, arıtma, katı atık bertarafı ve geri kazanımı gibi yatırım alanlarında kullandırılacak.

Bu yıl, Konya, BELDES projesinden en fazla yaralanan il olacak. Devlet Planlama Teşkilatı(DPT) verilerine göre, Konya’nın tam 191 projesi, BELDES’ten yararlandırılacak. Afyon 99 projeyle ikinci, Denizli 83 projeyle üçüncü sırada yer aldı.

Bu arada, içme suyu altyapısının tamamlanması ve köy yollarının kalitesinin artırılması amacıyla uygulanan KÖYDES projesine, 2008 yılı için 500 milyon YTL kaynak ayrıldı. Yüksek Planlama Kurulu(YPK) kararına göre, toplam 79 il, bu projeden yararlandırılacak.

2008 yılı içerisinde KÖYDES projesinden yararlanan iller içinde Trabzon en fazla kaynak aktarılan il oldu. Trabzon 16 milyon 262 bin YTL ile ilk sırada yer alırken, Şanlıurfa 15 milyon 947 YTL ile ikinci, 15 milyon 933 YTL ile de Diyarbakır üçüncü sırada yer aldı.

Büyük illerden İstanbul’a, KÖYDES projesinden kaynak ayrılmadı. Ancak, Ankara’ya 6 milyon 750 bin YTL, İzmir’e 5 milyon 62 bin YTL, Adana’ya 8 milyon 703 bin YTL, Bursa’ya 4 milyon 399 bin YTL kaynak ayrıldı.